powrót do pozostałych wpisówdata publikacji: 18 września 2026, aktualizacja: 18 września 2026
Posiadanie statusu kombatanta nie wyklucza możliwości uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia za represje komunistyczne. Jeżeli dana osoba była represjonowana w związku z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, jej sprawa może podlegać ocenie na podstawie ustawy lutowej.
To bardzo ważne, ponieważ osoby posiadające status kombatanta lub ich rodziny czasami zakładają, że wcześniejsze uznanie działalności niepodległościowej oznacza, że nie można już dochodzić od Państwa dalszego zadośćuczynienia za doznane krzywdy. Sam status kombatanta nie stanowi jednak przeszkody do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia przewidzianego w ustawie lutowej.
Decydujące znaczenie ma historia konkretnej osoby: prowadzona przez nią działalność niepodległościowa, rodzaj zastosowanych wobec niej represji oraz ich konsekwencje.
Tak. Status kombatanta sam w sobie nie pozbawia prawa do starania się o odszkodowanie i zadośćuczynienie za represje.
Ustawa lutowa dotyczy osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Obejmuje ona przypadki związane między innymi z działalnością niepodległościową prowadzoną po 1944 roku oraz represjami stosowanymi przez komunistyczny aparat państwowy.
Dlatego w sprawie osoby posiadającej status kombatanta trzeba odpowiedzieć przede wszystkim na inne pytanie: czy była ona represjonowana w okolicznościach objętych ustawą lutową?
Jeżeli odpowiedź jest twierdząca, status kombatanta nie przekreśla możliwości dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania za poniesioną szkodę i zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Osoby poszukujące informacji o swoich prawach często wpisują w wyszukiwarkę hasła takie jak „ustawa kombatancka odszkodowanie”, „odszkodowanie dla kombatanta” czy „zadośćuczynienie dla kombatanta”.
W przypadku odszkodowania i zadośćuczynienia za represje kluczowe znaczenie ma jednak ustawa lutowa z 23 lutego 1991 roku.
To właśnie jej przepisy przewidują możliwość dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania i zadośćuczynienia za określone represje związane z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Nie należy więc zakładać, że posiadanie statusu kombatanta oznacza, iż sprawa została już całkowicie rozliczona. Status kombatanta i roszczenia wynikające z represji to dwie kwestie, które należy oceniać odrębnie.
Ustawa lutowa obejmuje represje związane z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
W praktyce mogą to być historie osób zaangażowanych między innymi w Armię Krajową, organizacje poakowskie, podziemie i partyzantkę niepodległościową, pomoc udzielaną partyzantom, a w późniejszych dekadach również w działalność opozycyjną wymierzoną w system komunistyczny.
Znaczenie może mieć nie tylko samo skazanie. Ustawa lutowa przewiduje również sytuacje osób, które były zatrzymane, tymczasowo aresztowane albo pozbawione wolności bez przeprowadzenia postępowania zakończonego orzeczeniem, jeżeli spełnione są przesłanki wynikające z ustawy.
Osobną grupę stanowią osoby represjonowane w związku z wprowadzeniem stanu wojennego, w tym osoby internowane.
Każda historia wymaga jednak indywidualnej analizy. To, że dwie osoby posiadają podobny życiorys albo ten sam status kombatanta, nie oznacza jeszcze, że ich sprawy prawne będą identyczne.
To jedna z najważniejszych informacji dla osób represjonowanych i ich rodzin.
Posiadanie statusu kombatanta nie oznacza, że osoba represjonowana zrzekła się prawa do odszkodowania lub zadośćuczynienia przewidzianego w ustawie lutowej.
Przy ocenie sprawy istotne jest przede wszystkim to, co spotkało osobę represjonowaną i dlaczego zastosowano wobec niej represje.
Jeżeli represje pozostawały w związku z działalnością niepodległościową, możliwe jest zbadanie, czy istnieją podstawy do dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia.
Dlatego nie warto rezygnować z analizy sprawy tylko dlatego, że dana osoba od wielu lat posiada status kombatanta.
Ustawa lutowa przewiduje odszkodowanie oraz zadośćuczynienie.
Odszkodowanie odnosi się do szkody poniesionej w związku z represjami. Zadośćuczynienie dotyczy natomiast doznanej krzywdy.
W przypadku represji komunistycznych znaczenie mogą mieć całe okoliczności życia osoby represjonowanej: pozbawienie wolności, warunki represji, ich długość, sposób traktowania, wpływ wydarzeń na zdrowie oraz konsekwencje, które represje pozostawiły w dalszym życiu.
Dlatego analiza sprawy nie powinna ograniczać się wyłącznie do stwierdzenia, że dana osoba została kiedyś zatrzymana albo skazana. Istotna jest cała historia represji oraz jej skutki.
Tak. Represje związane z działalnością w Armii Krajowej mogą być podstawą sprawy prowadzonej na podstawie ustawy lutowej, jeżeli spełnione są przesłanki wynikające z jej przepisów.
Po zakończeniu wojny wielu żołnierzy AK oraz osób związanych z polskim podziemiem niepodległościowym zostało poddanych represjom ze strony władz komunistycznych.
Dotyczyło to również osób współpracujących z organizacjami poakowskimi, działających w podziemiu lub wspierających żołnierzy i partyzantów.
W takich sprawach sam fakt posiadania obecnie statusu kombatanta nie zamyka możliwości ubiegania się o odszkodowanie i zadośćuczynienie.
Nie każda osoba represjonowana była formalnym członkiem organizacji niepodległościowej.
Represje mogły dotknąć również osoby, które pomagały partyzantom, udzielały schronienia, dostarczały żywność, przekazywały informacje albo w inny sposób wspierały działalność niepodległościową.
W takich przypadkach również należy zbadać związek pomiędzy represją a działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
Sama forma zaangażowania nie powinna być oceniana w oderwaniu od realiów historycznych. W wielu rodzinach działalność niepodległościowa nie ograniczała się do formalnego członkostwa w konkretnej organizacji.
Ustawa lutowa nie dotyczy wyłącznie represji bezpośrednio powojennych.
Może mieć zastosowanie również do późniejszych represji związanych z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, w tym represji wobec działaczy opozycyjnych oraz członków i działaczy Solidarności.
Istotna jest jednak sama represja za działalność, a nie wyłącznie przynależność do organizacji.
W przypadku stanu wojennego ustawa lutowa wprost przewiduje również możliwość uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia przez osoby internowane w związku z jego wprowadzeniem.
Śmierć osoby represjonowanej nie zawsze oznacza, że sprawa nie może być już prowadzona.
Ustawa lutowa przewiduje sytuacje, w których uprawnienie związane z odszkodowaniem i zadośćuczynieniem może przysługiwać również małżonkowi, dzieciom albo rodzicom osoby represjonowanej.
Dlatego rodziny żołnierzy AK, członków organizacji poakowskich, osób działających w podziemiu niepodległościowym czy represjonowanych działaczy opozycji nie powinny automatycznie zakładać, że wraz ze śmiercią osoby represjonowanej możliwość dochodzenia roszczeń bezpowrotnie zniknęła.
Każdy taki przypadek wymaga jednak osobnej oceny.
Najważniejsza jest analiza indywidualnej historii osoby represjonowanej.
Znaczenie mają między innymi:
W wielu rodzinach zachowały się jedynie fragmentaryczne informacje. Czasami wiadomo, że dziadek lub ojciec był żołnierzem AK albo posiadał status kombatanta, ale szczegóły jego zatrzymania, skazania czy pobytu w miejscu odosobnienia są już nieznane.
Brak kompletu dokumentów znajdujących się w domu nie oznacza jednak, że sprawy nie można przeanalizować.
W Za Wolność zajmujemy się sprawami dotyczącymi odszkodowania i zadośćuczynienia za represje komunistyczne i stalinowskie.
Analizujemy historię osoby represjonowanej i pomagamy ustalić, czy okoliczności sprawy mogą dawać podstawę do dochodzenia roszczeń na podstawie ustawy lutowej.
Pomagamy również uzyskać potrzebną dokumentację archiwalną z instytucji państwowych oraz dokumentację i zaświadczenia lekarskie, jeżeli mogą mieć znaczenie dla sprawy.
Szczególnie ważne jest dla nas to, aby nie skreślać sprawy wyłącznie dlatego, że osoba represjonowana posiada już status kombatanta.
Status kombatanta nie wyklucza możliwości uzyskania odszkodowania i zadośćuczynienia za represje.
Nasze wynagrodzenie może być oparte na zasadzie success fee.
Oznacza to, że pobieramy ustalony procent od uzyskanej nagrody i wyłącznie wtedy, gdy sprawa zakończy się sukcesem.
Dzięki temu osoba represjonowana lub jej rodzina nie musi finansować naszego wynagrodzenia z własnych pieniędzy przed uzyskaniem odszkodowania i zadośćuczynienia.
Jeżeli Ty lub ktoś z Twojej rodziny posiada status kombatanta, nie oznacza to, że możliwość dochodzenia odszkodowania za represje została wyłączona.
Status kombatanta może istnieć obok uprawnienia do odszkodowania i zadośćuczynienia wynikającego z ustawy lutowej.
Najważniejsze jest ustalenie, czy dana osoba była represjonowana za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego oraz czy jej historia spełnia warunki przewidziane w ustawie.
Dotyczy to między innymi osób związanych z Armią Krajową, organizacjami poakowskimi, partyzantką niepodległościową, pomocą udzielaną partyzantom, działalnością opozycyjną oraz represjonowanych działaczy Solidarności.
Jeżeli w Twojej rodzinie była osoba represjonowana przez władze komunistyczne, a jednocześnie posiadała lub posiada status kombatanta, warto przeanalizować jej historię także pod kątem odszkodowania i zadośćuczynienia przewidzianego w ustawie lutowej.
Za Wolność pomaga kompleksowo przeanalizować taką sprawę, uzyskać potrzebną dokumentację oraz dochodzić należnej rekompensaty za represje.
Nie pozwól, by represje komunistyczne z lat 1944-1989 za walkę o wolną Polskę pozostał bez echa. Możesz unieważnić fałszywy komunistyczny wyrok. Zgodnie z polskim prawem możesz też otrzymać zadośćuczynienie i odszkodowanie.
Pamiętaj! Wspólnie walczymy za wolność!
